SANKTUARIUM ŚW. JACKA W KAMIENIU ŚLĄSKIM

Gdy mówimy o śląskiej historii, kulturze i wierze, Kamień Śląski jest bez wątpienia jednym z najważniejszych punktów na mapie województwa opolskiego. Mieszczące się w tutejszym pałacu Sanktuarium Św. Jacka - Centrum Kultury i Nauki Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego przyciąga nie tylko pielgrzymów, ale też miłośników zabytków, kultury i sztuki oraz ludzi świata nauki.

Już około 1106 roku wzmiankowany był istniejący w Kamieniu Śląskim gród warowny, należący do księcia Bolesława Krzywoustego. W kolejnych wiekach, w wyniku dziedziczenia i koligacji małżeńskich zamek wraz z otaczającymi go dobrami był własnością różnych rodów szlacheckich. Wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany, na przełomie XVII i XVIII wieku z budowli obronnej stał się rezydencją szlachecką. Obecny kształt pałacu zawdzięczamy ostatniej wielkiej przebudowie z końca XIX wieku.

Najstarszymi udokumentowanymi właścicielami Kamienia Śląskiego byli Odrowążowie i to właśnie w tej rodzinie na świat przyszedł w 1183 roku Jacek – późniejszy święty Kościoła Katolickiego, założyciel pierwszego na ziemiach polskich klasztoru dominikanów. Jego kanonizacja w 1594 roku była impulsem do rozwoju jego kultu w rodzinnej miejscowości. Początkowo skupiał się on jednak w miejscowym kościele parafialnym. Dopiero w 1715 roku właścicielka pałacu Magdalena Engelburg von Larisch udostępniła pielgrzymom pałacową kaplicę. Została ona urządzona w wieży, w komnacie, w której według dawnych przekazów święty miał przyjść na świat. Odtąd Kamień Śląski stał się głównym ośrodkiem kultu św. Jacka Odrowąża, hojnie wspieranym przez kolejnych właścicieli dóbr ziemskich z rodu Larischów, a od 1799 do 1945 roku Strachwitzów.

W styczniu 1945 roku zamek został splądrowany przez oddziały sowieckie, a oryginalne wyposażenie kaplicy zostało zrabowane lub spłonęło. W grudniu tego samego roku, w przejętym przez państwo polskie pałacu urządzono dom dla sierot. W roku 1954 wojsko przystąpiło do modernizacji i rozbudowy sąsiadującego z pałacem lotniska. Dom dziecka został przeniesiony do Poręby koło Góry Św. Anny, a pałac wraz z parkiem i zabudowaniami folwarcznymi włączono do kompleksu wojskowego. Zamieszkiwali w nim okresowo żołnierze polscy i sowieccy. W latach sześćdziesiątych doszło do pożaru wieży, a roku 1971 całego pałacu. Wojsko nie podjęło jednak żadnych kroków w kierunku odbudowy albo chociaż zabezpieczenia mocno uszkodzonego obiektu, który odtąd stał opuszczony.

Nowa nadzieja na uratowanie bezcennego zabytku nadeszła wraz z przemianami ustrojowo-gospodarczymi roku 1989. Nowe władze wojewódzkie wystąpiły z propozycją przekazania zespołu pałacowo-parkowego w Kamieniu Śląskim Kurii Diecezjalnej w Opolu. Jeszcze w roku 1990 dopełniono formalności i przystąpiono do odbudowy obiektu. Intensywne roboty budowlane i konserwatorskie trwały cztery lata. Udało się w dużej mierze odtworzyć zabytkową architekturę historycznego pałacu w jego postaci z końca XIX wieku. Odbudowano całkowicie zniszczoną wieżę, odrestaurowano kaplicę św. Jacka, odtworzono całkowicie zdewastowaną salę balową. Wyremontowano także oficynę i zabudowania gospodarcze, które zaadaptowano na bazę turystyczno-noclegową. Całości dopełniła rewaloryzacja zabytkowego parku oraz oczyszczenie przypałacowego stawu. Dzięki temu udało się uratować bezcenny skarb dziedzictwa kulturowego Śląska Opolskiego.