ZAMEK W OTMUCHOWIE
Wznoszący się nad Otmuchowem zamek to jedna z najbardziej niezwykłych historycznych budowli na Śląsku. Przez blisko sześć stuleci pozostawał siedzibą biskupów wrocławskich, pełniąc nie tylko funkcję obronnej twierdzy, ale również reprezentacyjnej rezydencji. Warownia została zbudowana na granitowym wzgórzu położonym na wysokości około 225 metrów n.p.m., dzięki czemu do dziś góruje nad miastem oraz malowniczą doliną Nysy Kłodzkiej.
Średniowieczne początki
Pierwsza wzmianka o otmuchowskim grodzie pojawia się w bulli protekcyjnej papieża Hadriana IV z 1155 roku, znanej również jako srebrna bulla. Dokument wymienia umocniony gród określany jako castelum Otmochov. Od początku istnienia obiekt należał do biskupstwa wrocławskiego.
Pierwotna warownia miała najprawdopodobniej drewnianą konstrukcję i została zniszczona podczas najazdu Mongołów w 1241 roku. Wojska mongolskie dotarły wówczas pod Otmuchów, pustosząc okoliczne tereny.
W XIII wieku zamek stał się przedmiotem sporu pomiędzy biskupem wrocławskim Tomaszem II Zarembą a księciem Henrykiem IV Probusem, którzy rywalizowali o władzę nad tym obszarem. W 1285 roku książę zdobył warownię i doprowadził do jej zniszczenia, zasypując między innymi zamkowe fosy. Po śmierci Henryka Probusa w 1290 roku, zgodnie z jego testamentem, zamek ponownie przeszedł w ręce biskupów wrocławskich. Od tego momentu zaczęli oni oficjalnie posługiwać się tytułem książęcym.
Największy etap rozbudowy średniowiecznej warowni przypada na lata 1341–1376, kiedy władzę sprawował książę-biskup Przecław z Pogorzeli. Po uzyskaniu przez Otmuchów praw miejskich w 1347 roku oraz połączeniu miejskich murów obronnych z systemem fortyfikacji zamkowych powstał rozbudowany zespół obronny, który przez kolejne wieki skutecznie chronił rezydencję.
Zamek nie do zdobycia
Zamek w Otmuchowie uchodził za jedną z najlepiej zabezpieczonych warowni regionu. Podczas wojen husyckich trwających w latach 1419–1436 nie został zdobyty w wyniku bezpośredniego ataku, lecz wskutek zdrady jednego z jego zarządców. Według przekazów Mikołaj von Alzenau miał przekazać zamek Husytom w zamian za obiecane wynagrodzenie. W warowni znajdował się wówczas skarbiec biskupi. Za zdradę został później skazany na śmierć i ścięty na rynku we Wrocławiu. Ostatecznie zamek odzyskano dopiero w 1435 roku, wykupując go od Husytów za kwotę 1100 kop groszy czeskich.
Renesansowa i barokowa rezydencja
Pod koniec XV wieku zamek przeszedł kolejne zmiany. W latach 1484–1485, za czasów biskupa Jana IV Rotha, dostosowano go do nowych sposobów prowadzenia walki i przystosowano do obrony artyleryjskiej, nadając mu późnogotycki charakter.
Największa renesansowa przebudowa miała miejsce w latach 1586–1596 z inicjatywy biskupa Andrzeja Jerina. W tym okresie powstało północno-zachodnie skrzydło zamku, istniejące części zostały podwyższone o jedną kondygnację, a elewacje ozdobiono dekoracją sgraffitową. Przedstawiała ona motywy roślinne i zwierzęce oraz tarcze herbowe należące do biskupa.
Kolejne zniszczenia przyniosła wojna trzydziestoletnia. W latach 1625–1665 zamek został odbudowany w stylu barokowym za sprawą biskupa Karola Ferdynanda Wazy, syna króla Zygmunta III Wazy. W czasach Ludwika Franciszka Neuburga rozbudowano zachodnią część założenia. W latach 1706–1707 powstało nowe skrzydło mieszkalne oraz tak zwany zamek dolny.
Końskie schody
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zamku są tak zwane końskie schody. To szeroka i łagodnie nachylona konstrukcja umożliwiająca wygodne dotarcie do zamkowych komnat. Istnieją dwie tradycje wyjaśniające ich nazwę. Według pierwszej zostały wybudowane za czasów biskupa Filipa von Sinzendorfa (1732–1747), który z powodu podagry musiał poruszać się w lektyce. Druga wersja mówi natomiast, że schody umożliwiały wjazd na piętro zamku konno.
Pruskie czasy i sekularyzacja
W 1741 roku, podczas wojny śląskiej, wojska pruskie zbombardowały zamek, powodując poważne zniszczenia jego północnej i zachodniej części. Po przejęciu Śląska przez Prusy biskupi opuścili Otmuchów.
Kolejny przełom nastąpił w 1810 roku, gdy król pruski Fryderyk Wilhelm III wydał dekret o sekularyzacji dóbr kościelnych. Zamek przeszedł na własność państwa, a następnie został przekazany Wilhelmowi von Humboldtowi – założycielowi Uniwersytetu w Berlinie.
Bracia Humboldt i romantyczny park
W pierwszej połowie XIX wieku Wilhelm von Humboldt zdecydował o rozbiórce zniszczonych skrzydeł zamku. Materiał pozyskany podczas prac wykorzystano do odbudowy zachowanej północnej części budowli. W miejscu rozebranych fragmentów założono romantyczny park. W jego tworzeniu uczestniczył również brat Wilhelma – Aleksander von Humboldt, wybitny podróżnik i geograf, uznawany za jednego z ostatnich uczonych posiadających tak szeroką wiedzę o świecie przyrody. To dzięki niemu w parku pojawiły się rzadkie gatunki drzew i krzewów, między innymi perukowiec, miłorząb oraz lipa kanadyjska.
Zamek w czasach współczesnych
W 1929 roku prawnuk Wilhelma von Humboldta, Bernhard von Humboldt-Dachroeden, sprzedał zamek miastu. Decyzja ta była związana z planowaną budową zbiornika retencyjnego na Nysie Kłodzkiej i koniecznością zatopienia części dawnych dóbr Humboldtów pod wodami Jeziora Otmuchowskiego, które w tamtym czasie było największym śródlądowym zbiornikiem wodnym w Niemczech.
Obecnie zamek pełni funkcję hotelową, gastronomiczną oraz kulturalną. W jego murach działa między innymi Dom Kultury Zamek.
Do najstarszych zachowanych elementów obiektu należą XIV-wieczne skrzydło wschodnie, czworoboczna wieża zakończona galerią z machikułami oraz barokowa rotunda wejściowa znajdująca się na dziedzińcu. Zwiedzający mogą zobaczyć również cenny strop kasetonowy z przełomu XVI i XVII wieku, modrzewiową belkę ozdobioną gryfami z herbu biskupa Andrzeja Jerina, a także dwie dawne cele więzienne – głodową oraz zapadnię.
50.46374165, 17.171951464744
